ГИА в новой форме по татарскому языку. 2012 год         ТАТАР ТЕЛЕ (Код предмета - 23), IX класс       (0002 вариант)
Рус телендә гомуми белем бирүче мәктәпләрнең рус төркемнәрендәге
IX сыйныф укучыларына ТАТАР ТЕЛЕННӘН яңа формада
дәүләт (йомгаклау) аттестациясе
0002 вариант Эшне башкару өчен күрсәтмә
Татар теленнән имтихан эше 30 биремне үз эченә алган 3 бүлектән тора. 1 нче бүлек 12 биремнән тора (А1 - А 11, В1). Алар укучыларның укылган текстларның эчтәлеген аңлау күнекмәләрен тикшерүгә юнәлдерелгән. Башкару вакыты - 45шгут. 2 нче бүлек 12 биремнән тора (В2 -В13). Алар укучыларның лексик-грамматик күнекмәләрен тикшерүгә юнәлдерелгән. Башкару вакыты - 30 минут. 3 нче бүлек 2 биремнән тора (С1, С2). Ачык типтагы С1 биреме укучыларның язма сөйләмен тикшерүгә юнәлдерелгән. Башкару вакыты - 75 минут. С2 биреме сөйләм ситуацияләренә караган репликалар язуны күздә тота. Башкару вакыты - 30 минут.
Уңышлар телибез!
Государственная (итоговая) аттестации в новой форме
по ТАТАРСКОМУ ЯЗЫКУ для обучающихся, освоивших программу
основного общего образования в русских группах
школ с русским языком обучения
Инструкция по выполнению работы
Экзаменационная работа по татарскому языку состоит из трёх разделов, включающих 30 заданий. Раздел 1 (задания по чтению) включает 12 заданий на понимание прочитанных текстов (А1-А11, В1). Рекомендуемое время на выполнение данного раздела - 45 минут. Раздел 2 (задания по лексике и грамматике) состоит из 12 заданий (В2-В13). Рекомендуемое время на выполнение - 30 минут. В разделе 3 (задания по письму) даны 2 задания (С 1 и С2). В заданий С1 предлагается написать личное письмо. Рекомендуемое время на выполнение - 75 минут. В заданий С2 нужно написать реплики в соответствии с заданной речевой ситуацией. Рекомендуемое время на выполнение - 30 минут.
Желаем успеха!

1 нче бүлек
Прочитайте текст. Определите, какие их приведённых утверждений А1-А11 соответствуют содержанию текста (1 - дөрес), какие не соответствуют (2- дөрес  түгел), и о чем в текстене сказанө (3 -текстка туры килми).______________________________
Көз ахыры иде. Бакчадагы агачлар яфракларын күптән койганнар. Кошлар да җылы якларга киткәннәр. Бары песнәкләр, чыпчыклар һәм ала каргалар гына калган. Алар кыштан курыкмыйлар бит.
Өч көн яңгыр яуды һәм суытып җибәрде. Аяк асты - көзге шикелле, боз. Сакланып басмасаң, егылырга мөмкин,.
Таудан бер бабай төшеп килә. Бер кулына зур кәрзин тоткан. Икенче кулында - таяк. Бабай бер атлый да туктый, тагын атлый да туктый.
"Ничек төшәр икән инде бу бабай? Кәрзине дә авыр ахры," - дип уйлады чана шуучы малай һәм бабай янына килде. Янында чанасы да бар иде.
Малай карт янына килеп басты да аның кәрзинен алды: "Бабай, кәрзинегезне бирегез, аска алып төшәм, аннары үзегезне дә алырга менәрмен", -диде. Бабай аңа: " Ай акыллым! Кәрзинем төшсә, бик яхшы. Кәрзин булмагач, үзем әкрен генә төшәрмен әле Г-диде.
Малай аңа: " Чанам зур минем, бабай, сез дә сыясыз",- диде. Ул, бабайны утыртып, минем янымнан выжылдап узып та китте.
Бабай бик шатланды. Миңа карады да малайны мактады: "Күрдеңме, кызым! Бигрәк яхшы малай икән! Капитан булыр ул! " - диде.
(Д.Аппаковадан)

Яз башы җиткән.
1) текстка туры килә     2) текстка туры килми   3) текстта әйтелми
Кошлар җылы якларга киткәннәр.
1) текстка туры килә     2) текстка туры килми    3) текстта әйтелми
Аяк асты боз булган.,
1) текстка туры килә     2) текстка туры килми    3) текстта әйтелми
Бер бабай таудан төшәргә тырыша.
1) текстка туры килә     2) текстка туры килми    3) текстта әйтелми
Бабайның бер кулында - кәрзин, икенчесендә - чана.
1) текстка туры килә     2) текстка туры килми    3) текстта әйтелми
Бабай сугышта булган.
1) текстка туры килә     2) текстка туры килми    3) текстта әйтелми

А7  Малай чана шуа иде.
1) текстка туры килә     2) текстка туры килми    3) текстта әйтелми
А8  Ул бабайга ярдәм итәргә теләде.
       1) текстка туры килә     2) текстка туры килми    3) текстта әйтелми
А9  Малай белән бабай таудан чанага утырып төштеләр.

1) текстка туры килә     2) текстка туры килми    3) текстта әйтелми
Таудан төшкәндә, бабай курыкты.
1) текстка туры килә     2) текстка туры килми    3) текстта әйтелми
Бабай малай турында "Командир булыр ул!"- диде.
1) текстка туры килә     2) текстка туры килми    3) текстта әйтелми

Прочитайте тексты иустановите соответствие между заголовками 1-6 и текстами А-Д. Запишите свои ответы в таблицу. Используйте каждую букву только один раз. В задании есть один лишний заголовок.
1. Равил булган хәлне онытты.
2. Равил юл йөрү кагыйдәсен бозды.
3. Тәҗрибәле шофер каушады.
4. Сәлимнең әтисе эшендә калды.
5. Мәктәптә укулар башланды.
6. Сыйныфташы борчулы иде.
7. Равил ярдәм итәргә теләде.
А     Равил, мәктәптән кайткач, ашады, эчте дә, тимераякларын алып, урамга чыгып китте. Ул кузгалып китәргә торган автобус артына тотынып барырга теләде. Автобус кузгалды. Алдагы тукталышка җитәр алдыннан, Равил кулларын ычкындырды һәм юлның икенче ягына чыкты. Ләкин каршыга килә торган йөк машинасын ул күрмәде.
Ә     Кинәт кенә машина алдына килеп чыккан баланы күргәч, тәҗрибәле шофер да каушады. Зур тизлек белән килгән машинаны туктатырга соң иде. Шофер гәүдәсе белән рульгә ятты һәм машинаны тротуарга борды. Машина баганага бәрелде һәм туктап калды. Ә Равил алдына-артына карамыйча йөгерде.
Б   Икенче көнне Равилнең күңеле тыныч, кәефе яхшы иде. Кичә булган хәлне ул исенә дә төшермәде. Әйтерсең, бернәрсә дә булмаган!

В      Зур тәнәфес вакытында Равил коридорда сыйныфташлары янына килде. "Хәзер әтине эшеннән чыгаралар", - диде Сәлим, күңелсез генә. "Нәрсә булды? Ни өчен?" - дип сорады Равил. Аңа кичәге вакыйганы сөйләп бирделәр.
Г    Равил бик борчылды, аның Сәлимнең әтисенә ярдәм итәсе килде. Иртән торгач, ул Сәлимнең әтисе эшли торган җиргә барды. Директор кабинетына керде, аның белән исәнләште дә: "Барый абый Сөләймановны эшеннән чыгармагыз, директор абый. Ул гаепле түгел !"-диде. "Ничек гаебе юк? Ул бит машинаны ватты!"- диде директор. "Минем аркада ул,"- диде Равил һәм барысын да сөйләде.
Д  Бүлмәдә тынлык урнашты. Директор Сөләймановны чакыртты, машинага ремонт ясарга кушты. Сәлимнең әтисе эшендә калды.
                                                                                    (Ә.Дибаевтан)
Текстлар
	А
	Ә
	Б
	В
	Г
	Д
	
Исемнәр

	

	
	
2 нче бүлек
Прочитайте   текст.   Преобразуйте   слова,   написанныв   заглавными буквами в конце строк, обозначенных номерами В2 - В7 так, чтобы они грамматически   соответствовали   содержанию   текста.   Заполните пропуски    полученными    словами.    Каждый    пропуск    сооветсвует отдельному заданию.

	

В2

	

	
	
Наилә,   "Ялкын"   ........................   алып,   эскәмиягә   барып
утырды.	ЖУРНАЛ

	

ВЗ

	

	
	
Журналда төрле чәчәкләр, үлән ................ бар иде.	РӘСЕМ

	

В4

	

	
	
Ромашка исемлесе кыйммәтле дару үләне икән, ә без аны таптап ...................... икән.

	ЙӨРЕРГӘ

	

	
	
В5

	

	
	
Наилә  өйләреннән  тиз генә кайчы  һәм  кәрзин ...... чыкты.
	АЛЫРГА

В6

	
	
Аннары ул койма янындагы ромашка чәчәкләрен җыя ..... .
	БАШЛАРГА

	
	
В7

	
	
Аннары иптәш ............... да аңа булыштылар.
	КЫЗ	

Прочитайте  текст.   Преобразуйте  слова,      написанные  заглавными буквами в конце строк, обозначенных номерами В8 - В13 так, чтобы они грамматически и лексически соответствовали содержанию текста. Заполните     пропуски     полученными     словами.     Каждый     пропуск соответствует отдельному заданию.

	
	
В8

	
	
Агыйделнең  югары  башыннан  йомшак  мамык  ......   ап-ак
болыт күтәрелде.
	ТӨС

	
	
В9

	
	
Шундый   ак   болытлар   ....   җыелдылар   һәм   кара   төскә керделәр.
	БЕР

	
	
В10

	
	
Тиздән яңгыр ява . . . ., аз гына җил исте.
	БАШ

	
	
В11

	
	
Үләннәр яшәрде, һава сафланды, табигать ....................

	МАТУР

	
	
В12

	
	
Ләкин    яңгыр озак яумады,  .............. көн булса да, кояш
барысын да җылытты.	ҖИЛ

	
	
В13

	
	
.....................     явып үткән  бу яңгыр   барлык тереклекне
яшәртте.
	КӨН

3 нче бүлек
С1   Сез татар дустыгыздан   хат алдыгыз. Шушы сорауларга җавап биреп, аңа хат языгыз. Язма эшегез 70 - 80 сүздән торырга тиеш.
... Мин маҗаралы китаплар укырга яратам, Аларны укыганда, үзем дә китап геройлары кебек сәяхәт итәм, хыялланам,
... Ә сица нинди әсәрләр ошый? ...   Яраткан героең бармы? Кайсы авторның китапларын укырга яратасың ?
В задании С2 необходимо написать реплики в соответствии с заданноп речевой ситуацией.________________________________
С2
Сөйләм  ситуациясенә  туры  килгән  репликаларны  языгыз.
1. Спросите у друга (подруги), какого цвета одежда подходит ему (ей) больше.
2. Как скажете друзьям о том, что вы очень рады их приезду.
3. Предложите брату пойти в театр оперы и балета.
4. Сообщите родителям,  что  вы  пригласили друзей на день рождения.
5. Поздравьте деда с Днём Победы.